Εμπρόσνερος

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

Ο Εμπρόσνερος βρίσκεται 38 χλμ. νοτιοανατολικά των Χανίων στους πρόποδες των Λευκών Ορέων σε υψόμετρο 250 μέτρων. Έχει γύρω στους 320 κατοίκους που ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την ελαιοκαλλιέργεια, την αμπελοκαλλιέργεια και την καλλιέργεια χαρουπιών. Στό Δ.Δ. αυτό ανήκει και ο οικισμός Βατουδιάρης που είναι χτισμένος σε υψόμετρο 350μ, έχει γύρω στούς 50 κατοίκους και το όνομά του προήλθε από τούς πολούς βάτους. Για την προέλευση της ονομασίας του χωριού υπάρχουν δυο εκδοχές, σύμφωνα με τις διηγήσεις των κατοίκων. Κατά με την πρώτη εκδοχή, όταν φθάνει κάποιος στο χωριό συναντά πρώτα τις πηγές με το νερό, (εμπρόσ-νερο). Κατά τη δεύτερη εκδοχή, όταν βρέχει στην επαρχία το πρώτο νερό της βροχής πέφτει σ’ αυτό το χωριό.

empros

Το χωριό έχει αρχαιολογικό ενδιαφέρον και σε ανασκαφές που έχουν γίνει βρέθηκαν πήλινα αγγεία, τάφοι και πέτρινα τοιχώματα, που ίσως δηλώνουν αγωγούς ύδρευσης αρχαίας πόλης.

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, το χωριό διατηρούσε δικό του οπλισμένο στρατό. Στο χωριό υπήρχε σταθμός των Τούρκων και ο Γιανναράκης ή Γιασεμής, γνωστός, για τη γενναιότητά του, λέγεται ότι σκότωσε τον αγά των κατακτητών και πολλούς Τούρκους στρατιώτες. Στην πολιορκία του Βάμου πήραν μέρος πολλοί κάτοικοι του χωριού, πολεμώντας ολόκληρους μήνες εναντίον των κατακτητών.

Ο Σπυρίδων Βαρδάκης ή Βαρδοσπυρίδης, που ήταν μέλος της μεταπολεμικής επιτροπής, κάλεσε σε συνέλευση, στη θέση Κράπη, πολλούς οπλαρχηγούς της περιοχής για να συσπειρωθούν εναντίον των Τούρκων. Στο χωριό σώζεται ο πύργος του γενίτσαρου Αλιδάκη, και ενετικό κτίριο σε καλή κατάσταση που αναστηλώνεται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Πολλοί κάτοικοι του Εμπρόσνερου πήραν μέρος στους μακεδονικούς αγώνες. Επίσης στη Μάχη της Κρήτης πήραν μέρος 200 περίπου κάτοικοι του Εμπρόσνερου. Στην περιοχή του χωριού υπάρχουν δυο σπηλιές. Στη μια σπηλιά είναι χτισμένος ο ´Αγιος Αντώνιος, παλιά εκκλησία, στο υπόγειο της οποίας ήταν το κρυφό σχολειό της περιοχής κατά την Τουρκοκρατία. Στη σπηλιά που χρησιμοποιούνταν για κρυφό σχολειό υπάρχουν παλιές βυζαντινές εικόνες. Λέγεται ότι έπαιρναν την εικόνα του Αγίου και τη μετέφεραν σε απέναντι σπηλιά. Η εικόνα όμως, σύμφωνα με την παράδοση, γύριζε κατά ένα μυστήριο τρόπο στην πρώτη σπηλιά. Γι’ αυτό οι Χριστιανοί στο σημείο αυτό που έβρισκαν πάντα την εικόνα έχτισαν την εκκλησία. Στην περιοχή υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Ευθυμίου, ο οποίος αποκαλείται από τους κατοίκους ´Αγιος Θυμωτής, γιατί σύμφωνα με την παράδοση, κατά την Τουρκοκρατία, όταν οι Χριστιανοί γιόρταζαν τη γιορτή του Αγίου, οι Τούρκοι περικύκλωσαν την εκκλησία και έγινε μεγάλη σφαγή με πολλά θύματα Χριστιανών αλλά και Τούρκων. Εξαιτίας της μεγάλης σφαγής αναφερόταν χαρακτηριστικά από τότε: "Αυτός δεν είναι ´Αγιος Ευθύμιος, αλλά ´Αγιος Θυμωτής!"

Από το χωριό κατάγεται ο Ιωάννης Μαρκάκης, προσωπικός φρουρός του Ελευθερίου Βενιζέλου ο οποίος σκοτώθηκε το 1934 κατά την απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου, προσπαθώντας να σώσει τον πολιτικό.

Στο χωριό υπάρχουν επίσης οι εκκλησίες της Παναγίας και του Αγίου Τίτου, διμάρτυρη χτισμένη το 1882-1894, της Αγίας ´Αννας, της Αγίας Τριάδας, του Αγίου Νεκταρίου, της Αγίας Αικατερίνης, του προφήτη Ηλία, του Αγίου Μάμα, του Τίμιου Σταυρού και του Αρχάγγελου Μιχαήλ.

Οι περισσότεροι κάτοικοι κατάγονται από τα Σφακιά και εγκαταστάθηκαν στο χωριό μετά την κατάληψη του πύργου του Αλιδάκη, το 1867-1877. Παλιότερες οικογένειες του χωριού είναι οι Αντιδάκηδες, οι Θυμιανοί, οι Βαρδάκηδες, οι Χαμαμάκηδες, οι Ξενάκηδες, οι Μαυράκηδες, οι Σταυρουλάκηδες, οι Αποστολάκηδες, οι Κατσοχειράκηδες, οι Μαρκάκηδες, οι Μεγαλακάκηδες κ.ά.

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΑΛΙΔΑΚΗ

Ο Πύργος του Αλιδάκη στον Εμπρόσνερο εκτιμάτε ότι χτίστηκε αρχικά από τούς Ενετούς και αργότερα ανακατασκευάστηκε από τούς Τούρκους. Χτισμένος στην πλεονεκτικότερη θέση του χωριού έξω από την γειτονιά Μεσοχώρι έχει θέα σχεδόν όλο τον Αποκόρωνα μέχρι και το Ακρωτήρι. Αποτελείται από τέσερις επιμήκεις και παράλληλα δομημένους θόλους. Χρησιμοποιήθηκε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας σαν κατοικία και φρούριο από τον πλέον αιμοβόρο Γενίτσαρο της εποχής εκείνης τόν Ιμπραήμ Αλιδάκη.

Ο Αλιδάκης γεννημένος γύρω στα 1720, με την εγκατάσταση του στον Εμπρόσνερο είχε αρπάξει τεράστιες εκτάσεις των κατοίκων από την Μουσέλα (σύνορα Νομών Χανίων - Ρεθύμνου) μέχρι και τα Κεραμειά, και από τον Βάμο μέχρι τον Καλλικράτη όπου οι Ραγιάδες βόσκανε τα αμέτρητα κοπάδια του. Εκτάσεις κατείχε ακόμη καί σε άλλες περιοχές όπως στα Τσικαλαριά, στον Βλητέ, στο Ρέθυμνο και αλλού.

Στα 1774 αφού τέλειωσε η επανάσταση του Δασκαλογιάννη οι Σφακιανοί πληροφορούμενοι ότι ετοιμάζεται να τούς εξολοθρεύσει ο Αλιδάκης, προετοιμάζονται και μετά από συνέλευση στ Ασκύφου αποφασίζουν να κτυπήσουν αυτοί πρώτοι. Ξεκινούν από βραδύς και τα γλυκοχαράματα πιάνοντας στον ύπνο την φρουρά του Αλιδάκη, επιτείθονται στον Πύργο εξολοθρεύοντας τον λαομίσητο Γενίτσαρο και την φρουρά του. Ο Πύργος κληρονομείται στους απογόνους του οι οποίοι για πολλά χρόνια ακόμη καταδυναστεύουν τον υποδουλωμένο λαό. Αρκετά χρόνια πριν την επανάσταση του 1866 πρέπει να πουλήθηκε στον Πηρίνη, Γραμματικό του Αλιδάκη.

Στις αρχές του 1900 χρησιμοποιώντας τον τοίχο της ανατολικής πλευράς προστέθηκε κτίσμα με κεραμοσκεπή όπoυ κατοίκησε η οικογένεια της εγγονής του Πηρίνη και γύρω στα 1930 εγκαταλείπεται το χτίριο για οικογενειακούς λόγους. Από τότε παραμένει ακατοίκητο μέχρι το Β παγκόσμιο πόλεμο οπότε νοικιάζεται σαν Αστυνομικός Σταθμός. Στα 1962 απαλλοτριώνεται ο πύργος από το Δημόσιο και κηρύσσεται Ιστορικό και Διατηρητέο Μνημείο. Έκτοτε η Αρχαιολογία έκανε κάποιες εργασίες συντήρησης, αναμένοντας την παράκαμψη των γραναζιών της γραφειοκρατίας για την πλήρη αναστήλωση και αναπαλαίωση του μνημείου αυτού.

*Στοιχεία για τον Πύργο και τούς Αγώνες των Εμπροσνεριτών υπάρχουν στο βιβλίο του Μάρκου Ντουκάκη "Το Μπρόσνερο και οι Αγωνιστές του". Τα ιστορικά στοιχεία για την μάχη στο Πύργο που εξόντωσε τον Αλιδάκη, άντλησε ο συγγραφέας κυρίως από χειρόγραφο ποίημα ανώνυμου ριμαδόρου:

“...Κι’ ως τα γλυκοχαράματα Το Μπρόσνερο κυκλώνου
και δυό παιγνιώτες διαλεχτοί στον Πύργο αποσώνουν
Ο Καραβάνος εν’ ο γείς κι’ άλλος πο τσοί Μπουζήδες
......................................................
Λέει του ο Μανούσακας με την χονδρή φωνάρα,
και με ττην ποκαμίσαντου και την πλατέ ζωνάρα
Εδά θα δείς μωρέ μπουρμά, με ποιούς θα πολεμήσεις,
......................................................
Κι’ απής και τσοί σκωτώσασι μέσα ’ ς τον Πύργο μπήκα,
κι’ επήραν ό,τ’ ευρίκασι και πράμμα δεν αφήκα
......................................................
Οι Σφακιανοί μοιράζουσι τα έχη τ’ Αλιδάκη,
κ’ οι Τούρκοι τον εκλαίουσι κ’ είνε να πιου φαρμάκι
......................................................”

πηγή: Δήμος Κρυονέριδας

Διαβάστηκε 1755 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Βρύσες Αλίκαμπος »