Κουµπελής

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Η βορειότερη συνοικία των Χανίων, στα όρια του δήµου Ακρωτηρίου, είναι ταυτόχρονα και η νεότερη, δηµιουργηµένη κυρίως τη δεκαετία του 1990. Στην έρηµη παράκτια έκταση δεν υπήρχε μέχρι τότε, παρά µόνο το ιδιόρρυθµο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου του Κουµπελή.

koympel1Φωτογραφία τραβηγµένη στην Κατοχή, δείχνει µέρος του παραθαλάσσιου τοπίου στη διαδροµή από Αγία Κυριακή για Κουµπελή. Σε δεύτερο πλάνο, η Χαλέπα µε την Ευαγγελίστρια και σε τρίτο τα χιονισµένα Λευκά Όρη. Ο σύγχρονος δρόµος µε τον αγωγό για τον Κουµπελή, έχει αλλάξει αρκετά το παραθαλάσσιο τοπίο.

Ο Άγιος Γεώργιος ο Κουµπελής (δηλ. ο θολωτός), είναι στην πραγµατικότητα το νότιο παρεκκλήσι µεγαλύτερου ναού, του οποίου αποτελεί το µοναδικό σωζόµενο στεγασµένο τµήµα. Ο ναός αυτός που καταστράφηκε πιθανότατα τον καιρό του βενετο-τουρκικού πολέµου για την κατάληψη της Κρήτης, όπως άλλωστε και ο γειτονικός της Αγίας Κυριακής, ήταν επίσης καθολικό µικρού µοναστηριού. Φαίνεται πως ήταν αφιερωµένος στον Άγιο Ιωάννη τον Bαπτιστή, αφού σε κάποιες πηγές αναφέρεται σαν Άγιος Ιωάννης στο Αγιασµάτσι (το τοπωνύµιο σηµαίνει µικρό άγιασµα, υποτυπώδη πηγή, η οποία πράγµατι υπάρχει εκεί κοντά), ενώ δεν είναι σίγουρο ότι ανήκε στο ορθόδοξο δόγµα. Οι αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες του ναού, του οποίου τα ερείπια σκάφτηκαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία το 1979, τον καθιστούν νοµίζω µοναδικό στην Κρήτη. Χαρακτηριστικοί τρούλοι µε ψηλό τύµπανο στολισµένο µε λαξευτό γείσο κοσµούσαν το ναό, από τους οποίους σώζεται ο ένας. Ο ναός δεν ανήκει στον «Αθωνικό τύπο» όπως πολλά άλλα µνηµεία του νοµού Χανίων της ίδιας περιόδου (τέλη του 16ου αιώνα, αρχές 17ου), αλλά είναι ένα είδος ροτόντας.

Αποτελείται από κεντρικό κλίτος κυκλικής κάτοψης µε ορθογώνιο νάρθηκα µπροστά του και δύο παρεκκλήσια, από τα οποία σώζεται το νότιο. Λίγοι τάφοι βρίσκονται στο πάτωµα του ναού, ενώ κάτω από το βόρειο παρεκκλήσι σώζονται θολωτά οστεοφυλάκια. Μεσαίου µεγέθους στέρνα βρίσκεται βόρεια του ναού, ενώ από το υπόλοιπο συγκρότηµα σώζονται ελάχιστα λείψανα. Λείψανα υπάρχουν επίσης από βοηθητικές εγκαταστάσεις στην περιφέρεια του µοναστηριού, όπως δύο «γλίστρες» µε οπές σε διαστήµατα για την πάκτωση δοκαριών, είδος µικρών νεωρίων, λαξευτό σπήλαιο, πηγάδια κ.λπ.

koympelΦωτογραφία, από το αρχείο του κ. Πρινιωτάκη, δείχνει την περιοχή των βυρσοδεψείων της Αγίας Κυριακής γύρω στα 1930. Πίσω τους η γειτονιά των Φακωθιανών.

Το µικρό µοναστήρι βρισκόταν στην κορυφή βράχου που όριζαν οι απότοµες όχθες δύο χειµάρρων που ενώνονταν µπροστά στη θάλασσα. Οι χείµαρροι αυτοί, γεµάτοι θαλασσινό νερό, σχηµάτιζαν ένα είδος µικρού διπλού φιορδ, που δυστυχώς στο µεγαλύτερό του µέρος καταστράφηκε από το δρόµο που οδηγεί στις εγκαταστάσεις του βιολογικού καθαρισµού της πόλης. Η βραχώδης αυτή περιοχή ήταν άγρια κι εντυπωσιακή και την έκανε ακόµα πιο ενδιαφέρουσα η ύπαρξη των υπολειµµάτων ενός αρκετά µεγάλου λατοµείου της περιόδου της βενετοκρατίας δυτικά του µοναστηριού, απ’ όπου λαξευόταν πέτρωµα για την κατασκευή των οχυρώσεων και άλλων δηµοσίων έργων. Ακριβώς εκεί βρισκόταν (και βρίσκεται ακόµη µισοµπαζωµένη) µια λαξευµένη στο βράχο τετράγωνη κοιλότητα, σαν δεξαµενή, που ήταν µάλλον ιχθυοπαγίδα.

Tο µεγαλύτερο µέρος αυτού του παράξενου παραθαλάσσιου τοπίου, καταστράφηκε µε τη δηµιουργία εκεί των εγκαταστάσεων του βιολογικού καθαρισµού και κυρίως του δρόµου πρόσβασης µε τον αγωγό και τη µεγάλη ποσότητα µπαζών που αφέθηκαν επιτόπου. Γύρω στα 1960, στο σωζόµενο νότιο παρεκκλήσι του αρχικού ναού (που λειτουργεί σαν ξωκκλήσι του Αγίου Γεωργίου) προστέθηκε τετράγωνη προσθήκη δυτικά, που αλλοίωνε την αρχιτεκτονική του µνηµείου και καθαιρέθηκε ευτυχώς πρόσφατα.

Κατά τη διάρκεια κατασκευής των έργων του βιολογικού, η Αρχαιολογική Υπηρεσία φρόντισε να οριοθετήσει και να προστατεύσει την περιοχή του µοναστηριού.

Η περιοχή νότια του παλιού λατοµείου, ρυµοτοµήθηκε και ανοικοδοµείται εντατικά από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και αποτελεί µια σχετικά καλοχτισµένη νέα περιοχή της πόλης. Το σπουδαίο είναι ότι η ρυµοτόµηση προηγήθηκε της ανοικοδόµησης, αντίθετα µε το νεοελληνικό κανόνα που θέλει να «ρυµοτοµούνται», δηλαδή να εντάσσονται στο σχέδιο της πόλης οι περιοχές που ήδη έχουν αυθαίρετα ανοικοδοµηθεί.

Χανιώτικα Νέα - Mανώλης Μανούσακας

Διαβάστηκε 2796 φορές